Fair Trade en haar kostenstructuur: met de komst van labels als Rainforest Alliance en Utz Certified worden prijsvergelijkingen eindelijk relevant

Precies twee jaar geleden schreide Dick Veerman op Foodlog:

Heel intrigerend is de prijs van de Fair Trade Thee van Lidl. Die is gelijk aan de marrokaanse Lipton, die een kwart duurder is dan een AH Huismerk. In de Hagelslagwereld blijkt echter Max Havelaar hagelslag 3x zo duur als het AH Huismerk.

Hoe zit dat toch?

ja, hoe zit dat toch?

In haar brochure “ETHISCHE HANDEL IN DE SUPERMARKT” ( d.d. 10/2010) definieert Test-Aankoop…

Wat is een label?

Een label is een garantie die op een product wordt aangebracht ten behoeve van de consument. Het geeft de verzekering dat het product echt beantwoordt aan de kwalificaties die het beweert te hebben, vooral an qua productie en samenstelling. Een product mag zich enkel beroepen op een label indien het in overeenstemming is met het lastenboek van het label in kwestie.

Het interessantste in deze definitie van Test-Aankoop zijn de woorden die ik in het vet heb gezet. Labels en keurmerken worden in het leven geroepen om de eindconsument te beïnvloeden in zijn of haar aankoopgedrag.

Hoewel fairtradeleveranciers, noch -organisaties, graag uitpakken met de prijsopbouw van hun producten, verschijnen er regelmatig oefeningen dienaangaande in publicaties her en der.
Oxfam Fairtrade publiceerde onlangs toch deze:
http://www.oft.be/documenten/Oxfam%20Fairtrade/202-a-prijsopbouw-NL-08-10.pdf

Hieronder een oefening uit de bovenvermelde brochure van Test-Aankoop:

Vergelijking van de uitsplitsing van de prijs van twee pakjes koffie uit Rwanda – het ene fair trade, het andere conventioneel. In de supermarkt kosten ze evenveel. (bron: FLO, 2005)

kostenstructuur	FAIR TRADE	CONVENTIONEEL
Producent	0,31	0,24
Kost van het FLO-label	0,05	0
Coöperatie	0,49	0,44
Kosten stroomopwaarts: transport, verwerking,…	0,46	0,46
Kosten stroomafwaarts: distributie	0,93	1,10
Winst voor de distributeur	0,74	0,74
BTW	0,16	0,16
Verkoopprijs aan consument	3,14	3,14
“De producent krijgt 30% méér betaald in de eerlijke handel. Nochtans betaalt de consument uiteindelijk evenveel.” bron: ‘Test-Aankoop gidst u naar de ethische handel in de Belgische supermarkten‘ Meer prijsvergelijkingen: – prijsvergelijking Max Havelaar vs gewone koffie door OIKO – De prijs van Bio Gold uit Ethiopië van Oxfam Fairtrade

Wat mij treft is dat Test-Aankoop met een prijsopbouw op de proppen komt, die al vijf jaar over datum is.

Sinds 2005 is er behoorlijk wat gebeurd in de koffiehandel. De wereldmarktprijzen trokken behoorlijk aan en labels als Utz Certified en Rainforest Alliance maakten opgang.

Als verbruikersorganisatie bij uitstek, zou Test-Aankoop veel relevanter werk kunnen leveren, inzake de geloofwaardigheid van fair trade en andere labels.

Test-Aankoop dient de labels aan het werk te zetten. Wanneer Test-Aankoop haar leden oproept bij iedere winkelbeurt in de supermarkt één ethisch product mee naar huis te nemen, dan is het verplicht aan zichzelf én aan haar leden duidelijkheid te verschaffen over wat de consument het meest interesseert:

“wat gebeurt er met mijn centen?”

Je hebt als burger het raden naar de economische impact van je ethische keuze in de winkel. Uiteraard valt die impact niet zomaar te verdedigen of weg te fluiten aan de hand van een prijsopbouw. Maar zo’n prijsopbouw leert ons wel iéts, natuurlijk.

De fairtraders worden hierop vaak aangesproken en doorgelicht. Maar de andere, zich als duurzaam en menslievend profilerende labels, houden er veelal het zwijgen toe en worden weinig geprikkeld om hier transparant te zijn.

Eind 2008 was er een draad over feestthee op Foodlog.nl. Culinair journalist Wouter Klootwijk stelde het zó:

Nuttig, bruikbaar en stom genoeg een niet eerder genomen fantastisch initiatief. We willen weten hoe de prijs tot stand komt.
De Consumentenbond heeft weer iets om zich voor te schamen, nooit op touw gezet.
Dick Veerman wil weten waarom iets kost wat het kost.
Eindelijk. Ik vraag me dat publiekelijk al jaren af. Antwoord kreeg ik nooit. Niet van Fair Trade, niet van Biologica, niet van Albert Heijn. Nooit mogen consumenten en hun dienaars, journalisten, weten hoe een prijs voor een product tot stand komt.
Dick laat aan de hand van thee en hagelslag zien dat oneigenlijke factoren (feest op het etiket en glitter, of fair) een bespottelijk hoge prijs tot gevolg hebben. Ernstiger onderzoek toont aan dat niet biologische pluimveehouders veel aan hun eieren verdienen, maar supermarkten.
Albert Heijn is mijn vriend niet, maar mijn vijand. Ik wou graag vriend zijn met mijn kruidenier, ik wil niet genaaid worden maar geholpen.
Foodloggers, neem t initiatief van Dick alsjeblieft ernstig en ga niet leunstoelzeiken. Laten we de prijs ontleden, hardnekkig, tot ons duidelijk is hoe het zit en schaamrood de hemel boven Zaandam kleurt. Niet omdat we goedkoop willen waar het duur is, maar omdat we met ons huishoudportemonneetje ongekend veel invloed (kunnen) hebben.
Mijn credo: Mijn geld moet naar de boer, niet naar de kruidenier.

Test-Aankoop zou zich hierover echt eens moeten bezinnen.

Waarom is fair trade in de LIDL goedkoper dan in de Wereldwinkel of in de Delhaize?

, bijvoorbeeld en

 

Waarom maakt een supermarktuitbater meer winst op een pot Oxfam Fairtradechoco dan op een pot Nutella?

Die pot Nutella kost in de Delhaize precies evenveel als die van Nutella. Kan iemand Klootwijk geruststellen en vertellen wie er met de marge van de kruidenier lopen gaat: de boer of de aandeelhouders van Nutella? Ja, dat zou Test-Aankoop kunnen vertellen. Of moeten kunnen vertellen.

Waarom kost een kilo fairtradebananen evenveel als die van Chiquita-met-of-zonder-kikkerprinses?

Volgens de normen opgesteld door Max Havelaar, bedraagt de ‘fair price’ voor een kist van 18 kg bananen ten minste 6,75 dollar. In de klassieke handel kan het concurrentie-effect de prijs doen dalen tot minder dan twee dollar voor diezelfde kist, wat een ware armoedespiraal veroorzaakt.

Het charter van Rainforest Alliance eist niet dat de producenten een gegarandeerde basisprijs ontvangen voor hun koopwaar…

Fairtradeproducten hebben de naam duur te zijn. Maar de feiten spreken dit steeds meer tegen:

Max Havelaar bananen en koffie zijn GOEDKOPER dan chiquita en douwe egberts, respectievelijk! Ik koop dus wél fair trade…

, schrijft een jongedame in een mooie discussie ergens op het interweb.

Een kwestie van perceptie? Mogelijk.

Maar hoe je onder Max Havelaar-voorwaarden “goedkoper” kan werken – of bij de bevolking die schijn kunt opwekken – dan twee multinationals die hun respectievelijke markten voluit domineren inzake marktaandeel is mij een grote vraag.

Wellicht stelt Test-Aankoop zich die vraag bij een volgende van haar oefeningen inzake ethisch consumeren ook eens luidop en dient ze ons meteen van antwoord?